Aynı numuneyi iki cihaz farklı okuyorsa cihazlardan biri bozuk olmayabilir – büyük ihtimalle iki farklı fiziksel büyüklüğü ölçüyorlardır. Katalogda beş ayrı ölçüm prensibi var; hangisinin nerede doğru sonuç verdiği aşağıda.
Neden “yöntem” diye bir soru var?
Hiçbir taşınabilir cihaz suyu doğrudan tartmaz. Hepsi suyla birlikte değişen başka bir büyüklüğü ölçer – direnci, dielektrik sabitini, kızılötesi yansımayı – ve bunu bir kalibrasyon eğrisi üzerinden yüzdeye çevirir. Bu yüzden cihazda seçilen ürün (buğday, pirinç ya da un) sonucu doğrudan belirler.
Katalogdaki tek istisna kurutmalı cihazlardır; onlar suyu gerçekten buharlaştırıp ağırlık farkını tartar.
Elektriksel direnç
Numune iki elektrot arasında sıkıştırılır; su arttıkça direnç düşer. Katalogda PRv-930, Riceter FV-202, HB-610, HX-700 ve HK-300 serisi bu prensiple çalışır.
Güçlü yanı basitliği ve saha dayanıklılığıdır. HB-610 bu sınıfın tipik örneğidir: balya ve çuval içinden ölçüm yapar, yani numuneyi bozmadan. Zayıf yanı, direncin nem dağılımına ve sıcaklığa duyarlı olmasıdır – yüzeyi kurumuş, içi yaş bir balyada okuma yanıltabilir.
Kapasitans / dielektrik
Suyun dielektrik sabiti tahılın ve ahşabın çok üzerindedir; cihaz numuneyi bir kondansatörün içine koyup bu farkı ölçer. Katalogda PM450 ve PM650 50 MHz’te, HM-540 (ahşap) ve HI-520-2 (beton, harç) 20 MHz’te çalışır.
Avantajı, tüm numune hacmini görmesidir; yüzey nemine direnç yöntemi kadar takılmaz. PM650 için verilen “kurutma yöntemine karşı standart hata %0,5 veya altı” ifadesi bu sınıfın pratikte ulaştığı düzeyi gösterir – ve aynı zamanda karşılaştırma referansının hangisi olduğunu söyler.
NIR – yakın kızılötesi
Su belirli dalga boylarını yutar; cihaz yüzeyden yansıyan ışığı ölçerek nemi hesaplar. Katalogda KB-30 bu prensiple çalışır.
Temas gerektirmez, numune tahrip olmaz ve hat üzerinde sürekli ölçüme uygundur. Buna karşılık yalnızca yüzeyi görür; malzemenin rengi, tanecik boyu ve yüzey dokusu sonucu etkiler.
Isıtıp tartma (kurutma yöntemi)
Numune tartılır, ısıtılarak kurutulur, yeniden tartılır. Aradaki fark sudur. Katalogda FD-660, FD-720 ve FD-800 bu yöntemle çalışır; ölçüm aralıkları %0–100 (yaş baz) ve %0–500 (kuru baz) olarak verilir.
Referans yöntem etüvde kurutmadır; FD serisi aynı ilkeyle, numuneyi ısıtıp tartarak daha kısa sürede ölçer. Bedeli numunenin tahrip olmasıdır. Üretim hattında hızlı cihazla ölçün, laboratuvarda kurutmalı cihazla düzenli doğrulayın.
Yaş baz mı, kuru baz mı?
FD serisinin iki ayrı aralık vermesi tesadüf değil. Yaş baz, suyun toplam ağırlığa oranıdır ve %100’ü geçemez. Kuru baz, suyun kuru madde ağırlığına oranıdır ve %100’ü rahatlıkla aşabilir – bu yüzden üst sınır %500 yazar.
Aynı numune için iki sayı da doğrudur ama aynı sayı değildir. Alıcıyla satıcı farklı bazda konuşuyorsa anlaşmazlığın kaynağı tanımdır.